Aurrera begirako erronkak
Inaki Altuna
Euskal Herriak gertakari oso garrantzitsuak bizi izan ditu azkenaldian. "Historiko" hitza merezi izan dute horietako batzuek. Egoera berri bat sortu dute, horrek bere horretan arazo eta oztopo guztiak desagertzea ekarri ez badu ere. Ezta gutxiagorik ere. Azken aste honetan, atxiloketak eta Madrileko Auzitegi Nazionaleko epaiketak zein kartzela zigorrak protagonista izan ditugu berriro, aspalditik errotutako eta errotik aldatu behar den errealitatearen alde lazgarriaren adierazle. Indarkeria ez baita amaitu gure herrian.
2011n egindakoari esker, urtats dugu biharkoa
Inaki Altuna
Pasatako urteari so egiteko egun aproposa da gaurkoa. Beharbada, aproposena. Gaur dugu 2011ko azkena. Urtats izango dugu biharkoa. Azterketa egiteko, orain dela urtebete garai honetan espero genuena gogora ekartzea ariketa interesgarria izan daiteke.
Elkarren kontrako bi jokabide
Inaki Altuna
Abenduaren 6an bilera egin ostean, Nazioarteko Harreman Taldeak kaleratu berri duen agiriak argi eta garbi azaldu du ez Gobernu espainolak ez frantsesak ez dutela Aieteko Konferentziaren Adierazpenak eskatutakoa bete. Publikoki azaldu nahi izan dute, eta horrek, jakina, balio berezia du. Ekinbide armatua behin betiko uzteko urratsa ETAk bete zuela, baina bi gobernuek ez diotela egoera horri behar bezala erantzun egiaztatu dute. Seguru asko, PSOEko Gobernutik gutxien-gutxieneko adierazpen bat espero zuten nazioarteko eragileek. Adostutako zerbait ere izan zitekeen, Jesus Egigurenek egin berri dituen adierazpenetatik ondoriozta daitekeenez.
Espainiako Konstituzioak 33 urte bete ditu
Inaki Altuna
Aste arraroa azkenekoa, euskal politikari erreparatzeko orduan. Ez soilik euskaldun askorentzat atsedena hartzeko zubia izan delako, edo Durangoko Azokaren moduko kultura gertaera batek oso oihartzun berezia hartzen duelako. Askorentzat honakoa Azokaren zubia da, beste edozein gauzaren gainetik. Aste bitxia, edonola ere, jai egunak, Espainiako Konstituzioari gorazarre egiteko jarritakoa bederen, ez baitira herri gogoari lotutako ezer ospatzeko. Azken hauteskundeek argi bezain garbi utzi dute urte hauek denak pasa eta gero Konstituzio horrek sortutako egitura juridiko-politikoak ez duela zilegitasunik lortu gure herrian.
Aurrekontuak gora eta aurrekontuak behera
Inaki Altuna
Erakundeen aurrekontuak eztabaidatzeko eta onartzeko garaia da. Ohi denez. Urtero bezala. Baina, aurtengoan prozedura horrek esanahi bereziagoa du, azken bi hauteskundeetan izandako emaitzek ilegalizazioak sortutako mapa politiko faltsua hankaz gora jarri, eta errealitatea bere osotasunean agerrarazi dutelako. Horrela, maiatzeko bozketek udal eta foru gobernu berriak ekarri eta gero, erakunde horien guztien lehen aurrekontuak dira honakoak. Horrela, azaroaren 20ko hitzorduan PSEk jasotako beherakada eta PPri Euskal Herrian antzemandako ezintasuna ikusita, Patxi Lopezen Gobernuaren azkenak izan daitezke.
Hauteskunde lehiak sortutako urduritasuna
Inaki Altuna
Aurreko igandeko hauteskundeen ajeak aste osoa bete du, eta hurrengoetara ere luzatuko da. Indar bakoitzari dagozkion kontuak eta egoera orokorrari dagozkionak dira aztergai. Batzuek zilborrari begiratu nahi izan diote, beste batzuek Euskal Herrian hasitako garai berrian barrena aurrera egiteko ahaleginari erreparatu nahi diote. Norberaren interesak eta guztionak uztartzen jakin beharko lukete guztiek, baina ez da beti gauza erraza izaten.
Konpromiso osoa azaldu du ETAk
Inaki Altuna
GARAk elkarrizketa luzea eta zabala egin dio ETAri. Ekinbide armatua behin betiko utzi duela iragarri ostean, bistan da halako elkarrizketa batek duen garrantzia. Agiria adierazpen publikoa izan zen; oraingo honetan, berriz, ETAk azalpenak eman nahi izan ditu, modu eta era ezberdinetakoak, ikuspuntu askotatik, mezua hartzaile ezberdinei zuzenduta. Barruko sentipenaz hitz egiteaz gainera, ezker abertzaleari, euskal gizarteari eta nazioarteko komunitateari mintzatu zaie. Baita Gobernu espainolari eta frantsesari ere, horien jarrera ez dela batere fidagarria jakinda ere.
Beste aro bati erantzuteko ardura
Inaki Altuna
Astebete pasatxo da ETAk bere jarduera armatua behin betiko amaitutzat jo zuela. Denok ohartzen gara gertaerak garrantzi handia duela, izaera historikoa duela, baina, beharbada, oraindik ez dugu nahikoa tarterik urrats hori behar bezala baloratzeko. Pauso erabakigarria dela jakinda ere, ondotik etorriko denak emango digu aste honetan jazotakoaren tamaina. Erreakzioek sortu duten zalaparta ikaragarriaren erdian gaude oraindik.
Konferentzia ez da bat-batean sortu
Inaki Altuna
Nazioarteko Konferentzia izango da astelehenean Donostian. Albistea aste honetan zabaldu da, eta, bide batez, azken hilabete eta urteetan egindako lanaren sendotasuna eta sakontasuna erakutsi du. Ez, konferentzia ez da bat-batean azaldu. Ez, udaberriko zizak ez dira, ezustean, udazkenean irten. Azken urteotan egituratzen ari den prozesuaren ondorioa da, eta, gerora uzta izango duelako, lanabesa ere bada.
Kokatuko ote dute beren burua garai berrian?
Inaki Altuna
Abiadura politiko handiko asteak bizitzen ari gara. Berri asko. Batzuk onerako eta beste batzuk kalterako, baina denek ere mugimendu politiko handia dagoela erakusten dute. Gainera, hauteskundeak aurreratu izanak denbora tartea ederki asko murriztu du, eta badirudi hilabete dezente beharko lukeen ibilbidea aste gutxitan egin behar dela orain. Behintzat, oinarrizko mugarri batzuk jarri behar omen dira.
Kutxa Bank, Nafarroako zuloa eta presoak
Inaki Altuna
Bilduk BBK, Kutxa eta Vitaleko presidenteekin lorturiko akordioak hautsak harrotu ditu. Bilduk berak zabaldutako lehen informazioa laburbilduz, honakoak lirateke akordioan lortutako aurrerapenak: alde batetik, pribatizazioari ateak ixtea lortu dute; beste alde batetik, aurreko egitasmoan Gizarte Ekintza hiru urterako baino ez zuten bermatu, eta orain, akordio berriari esker, mugarik gabe mantenduko da eta irabazien %30 jasoko du; eta, azkenik, langileen auzian, entitate berriak negoziazio esparruaren arloan langileen erabakia onartzeko konpromisoa hartuko du.
Indar metaketa kaltetzea helburu duen kanpaina
Inaki Altuna
Martin Garitano Gipuzkoako ahaldun nagusiaren kontra egin dute, horretarako bere adierazpenak erabat itxuraldatu behar izan badituzte ere. Joan den asteazkenean, GARAk berriro hitzez hitz kaleratu zuen Garitanok esandakoa. Hitz horietan ez dago egin zaizkion kritika, eraso eta biraoak justifikatzerik.
Euroagindua baldintzatzeraino
Inaki Altuna
Ezker abertzaleak, "Fasearen eta estrategiaren argipena" txostenaren bidez, gerora Euskal Herriko egoeran sekulako eragina izan duen eztabaida bere oinarri osora ireki zuenean, errepresio estrategiari aurre egiteko beharra aipagai nagusietako bat izan zuen. Erantzun dinamika egituratu ahal izateko egindako hausnarketan, irizpide berriak azaldu ziren (adibidez, preso guztiak kartzeletatik ateratzeko helburuari heltzeko ez dela negoziazio prozesu baten amaiera arte itxaron behar).
Muin politikoa agertzen duten adierazpenak
Inaki Altuna
Ostegunean itxi ohi da, salbuespenak salbuespen, GAUR8 astekaria, larunbatean GARArekin batera kioskora iristeko. Aurreko astean, abuztua ate joka zetorrela-eta, informazio jarioa behera egiten ari zela nabarmendu genuen "Asteari zeharka begira" atal honetan, jakinda, halere, beti izan daitekeela azken uneko notiziaren bat. Halaxe gertatu zen ostiralean bertan, Jose Luis Rodriguez Zapatero Espainiako presidenteak Estatuko hauteskunde nagusien aurrerapena iragarri zuenean.
PP badatorrela-eta, sortutako galderak
Inaki Altuna
Krisi ekonomikoa gogor astintzen ari da Estatu espainolaren eta bertako Gobernuaren egonkortasuna. Nazioartekoa da krisia, baina kasu honetan berezko ahuldadeak eta planifikazio ekonomiko negargarriak (etxe eraikuntzaren gainean eraikitako hazkunde ustelak) areagotu egin dituzte haren ondorioak. Kronikoa du Estatu espainolak gaitza, erraietaraino sartua.
Errealitate bihurtu den hausnarketa
Inaki Altuna
Bateragune auzia deritzanaren epaiketa izan dugu aste honetan erreferentzia nagusia, azkenaldian euskal agertoki politikoan astero gai garrantzitsu bat baino gehiago badugu ere, eta gehienek Euskal Herrira egoera demokratikoa ekartzeko ahaleginarekin eta mugimenduekin -direla aldaketaren aldekoak, direla kontrakoak- dute zerikusirik. Donostia Europako kultur hiriburua izendatu dutela-eta, bakarren batzuek sortu duten zalaparta dugu adibide. Donostia bake hautagaitza moduan aurkeztu zuten bere garaian, baina ezker abertzaleak egindako apustuak bete du mamiz Europaren aurrean. Jasangaitza egin zaie gatazka elikatu baizik egiten ez dutenei.
Historia ez da errepikatzen
Inaki Altuna
Lehen aldia da ezkerreko independentistek Gipuzkoako Foru Aldundia bereganatzen dutela. Bere garaian, Herri Batasunak behin irabazi zituen Gipuzkoan foru hauteskundeak. 1991n izan zen. Boz gehien jaso zuen indarra izan arren, besteekiko aldea Bilduk orain lortutakoa baino askoz ere txikiagoa izan zen eta, hori gutxi ez-eta, Ajuria Eneko Itunaren itzala oraindik indarrean zegoen. Gainera, Leitzarango autobidearen gatazka zela-eta, ezker abertzalearen eta aipatu ituneko indarren arteko gatazkak gaina jo zuen herrialdean. Gipuzkoako erakundeek gatazka orokorrean sekulako protagonismoa hartu zuten.
Eskubide guztiak eskuratzeko bidean
Inaki Altuna
Hauteskunde ondoko zurrunbiloaren erdian gaude oraindik, udaletxeak osatu eta gero, orain ahaldun nagusien eta Nafarroako presidentearen izendapenaren zain. Alkatetzak banatu ziren joan den astebukaeran, eta orduan gertatutakoa ikusita, hurrengo hitzordurako bada aurreikuspen bat: Nafarroako Gobernuko presidentetza, UPNrentzat; Araba eta Bizkaikoa, EAJrentzat, eta Gipuzkoakoa, Bildurentzat.
Udaletxeetan, lehen hitzordua
Inaki Altuna
Larunbat honetan osatuko dira Araba, Bizkai, Gipuzkoa eta Nafarroa Garaiko udalbatzak, eta bertan izendatuko dituzte alkateak. Ondoren etorriko da lehenengo hiru lurraldeen batzar nagusien eta Nafarroako Parlamentuaren osaketa. Akordioak gora eta akordioak behera aritu gara azkenaldian, indar politiko guztien adierazpen ugarien artean. Norberaren posizioa indartu eta arerioarena higatu asmoz aritu dira.
Egoera berriak eta erantzun zaharrak
Inaki Altuna
Maiatzaren 22ko hauteskundeetan Bilduk emaitza ona lor zezakeela jakina zen. Horrenbeste bagenekien denok. Halere, arrakastaren tamainak gainditu egin zituen aurreikuspenak, eta neurri horretan, ezustea ere izan zen askorentzat. Aitorpena egiteagatik: nik ez nuen inondik inora espero 300.000 bozetara iritsiko zenik koalizio berria. Lagunarteko hitz-aspertuan, hauxe nuen argudioan: «Ez zegok-eta horretarako erroldarik».
Prozesu politikoaren mesedetan
Inaki Altuna
Asteari zeharka begiratzen hasita, hauteskundeak dira ezinbestean hizpide. Halere, hainbat gai daude aztertzeko. Igandean bazirudien emaitzei bueltaka ariko ginela aste osoan, baina segidan erakundeetan gehiengoak lortzeko itunen gaineko gorabeherak etorri dira. Ez nolanahikoak. Dela emaitzen azterketa egiteko, dela itunei buruzko analisiari eusteko, azken egunotan gertatu dena Euskal Herrian hasitako aro politiko berrian kokatu beharra dago. Udal eta foru hauteskundeen eguna baino zerbait gehiago izan zen igandekoa, abian den prozesu politikoaren garapen indartsuaren isla, hain zuzen ere. Jesus Egigurenek presoen gaia, egiaztatze batzordea eta «ibilbide orria» aipatuz eginiko adierazpenek horixe azaldu dute.
Geometria, errealitatea azaltzeko lagungarri
Inaki Altuna
Euskal Herriko gatazkaren konponbideaz hitz egiteko orduan, irudi geometrikoak erabili izan dira behin baino gehiagotan. Errealitate politiko zein soziala eta eragileen jokabidea hiruki, lauki edo biribil batean sartzea sinplekeria galanta dela esango dute askok. Halako aniztasuna, horrenbesteko ñabardurak, hainbesteko kontraesanak nola kabituko dira, bada, bizpahiru marraren artean? Saiatzean, aldagai guztiak ezin direla irudi horien barruan kokatu konturatuko gara. Halere, geometria lagungarri izan daiteke, ez errealitatea ordezkatzeko, berau azaltzeko baizik.
Herritarrek emandako ikasgaiak
Inaki Altuna
Egun oso garrantzitsua izan zen joan den ostegunekoa. Ez zen dozena bat epailek hartu beharreko erabakira mugatzen. Ikusitako irudiek eta entzundako esaldiek egoeraren argazkia eskaini zuten. Ziklo aldaketarako hasitako bidearen nondik norakoa azaldu zuten. Hamaika gauza dago nabarmentzeko. Sare sozialetan egondako uholdea ikustea besterik ez dago. Hona hemen arrapaladan egindako iruzkin gutxi batzuk:
Lurrikara politikoa ekarri duen bidea
Inaki Altuna
Ezkerreko abertzaleen elkargunea izango den alderdi berriaren aurkezpena eta gertaera horrek sortutako erreakzioak ikusita, proiektu independentistak aldaketa politikorako potentzialtasun handia duela ageri-agerian geratu da. Borroka armatua proiektu horren asimilazioa ekiditeko antidotoa zela uste izan du ezker abertzalean batek baino gehiagok denbora luzez, eta beharbada halaxe izan da zenbait garai historikotan, frankismoaren erreformaren operazio politikoari aurre egiteko orduan, adibidez.
Jartzen duena eta irakurri nahi dena
Inaki Altuna
Milaka eta milaka pertsonak irakurri dute ETAren adierazpena eta, halere, hedabide eta iritzi emaile asko agiri horretan edo Gernikako Akordioan jasotzen ez diren ustezko baieztapenen gainean egiten ari dira beren iruzkinak. Interpretazioa, jakina, libre da, baina interpretatzen dena ezin daiteke norberaren nahi edo gogoaren arabera eraldatu.
Aldebakartasuna izan da gakoa
Inaki Altuna
Urte garrantzitsua izan da. Inoiz garrantzirik gabeko urterik izan ote den galde dezake norbaitek, eta ez litzateke oker ibiliko. Azken hamarkadetan oso une eta garai erabakigarriak bizi izan baititugu, baina oraingoan badirudi aro aldaketa baten aurrean egon gaitezkeela. Horixe da 2010eko ibilbideari erreparatzeko orduan nabarmendu behar den lehen ezaugarria, ziklo aldaketa egiteko urrats garrantzitsuak egin baitira azkenaldian, agian inoiz ez bezala.
Di da egineko lehen irakurketa: ezker abertzalea gora Hego Euskal Herrian
Inaki Altuna
Ofizialki datuak gordeak dituzte Estatu espainoleko agintariek. Hamarretatik aurrera hasiko dira. Baina, han eta hemen lortutakoekin, bada zer esanik Hego Euskal Herriko emaitzez.
















- 