Iduzkilore antzerkia Urruñan zentsuratua
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2010-08-31 15:28:31
- 2007. urtean, eta gehienbat, Senpere aldean, Lapurdi 1609-2009 izeneko elkartea sortu zen. Elkarte honen helburua zera zen: Lapurdin, 1609. urtean izan ziren gertaera lazgarriak, laurehun urte beranduago, gaurko lapurtarrei gogora ekartzea, hau da, garai hartan, gure arbasoekin egindako umilazioak, torturak eta hilketak ahanzturaren zigorgabetasunean ez uztea.
Marga Andurain, Baionako zelatari eta abenturazalea
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2010-08-05 19:45:14
Iaz, Cristina Morato idazle kataluniarrak Cautiva en Arabia (Arabian gatibu) izeneko eleberri arrakastatsua kaleratu zuen. Liburu horretan euskal emazteki baten abenturak kontatzen zituen, eta bitxia bazen ere, emakume horren historia guztiz ezezaguna zen gure artean. Liburuaren lerroetan aitortzen duenez, Cristinak Moratok Marga Andurainen izena Siriako basmortuan, Palmirako hondakinetan zegoela, entzun zuen lehen aldiz.
Attuliren Xahakoa eta Keheilleren Pastorala
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2010-07-27 11:28:52
Aurten Barkoxek hartu du pastoralaren lekukoa, eta nola gainera. Barkoxtarrak beti izan dira euskal kulturaren eta pastoralaren zale handiak eta oraingoan ere garbi utzi dute Barkoxek horrela jarraitu nahi duela. Barkoxe beti haboroxe dio bertako atsotitzak eta aurten ere erran zaharra ongi betetzen ahalegindu dira. Patrik Keheille barkoxtar semea izan da pastorala idatzi duena eta duela bi urte zendu Attuli kantu egile eta idazle barkoxtarra aukeratutako süjeta.
Bikingoen erasoak eta kokalekuak Euskal Herrian (eta II)
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2010-07-15 14:44:03
5.- BIKINGOAK BIZKAIKO KOSTALDEAN ARABIAR KRONIKEN ARABERA.-
Bikingoen erasoak eta kokalekuak Euskal Herrian (I)
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2010-07-05 12:54:37
“A furore normandorum libera nos domine”
Donibane gaua eta udako solstizioa (eta II)
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2010-06-21 12:25:13
3.- Donibane gauarekin lotutako zenbait kontu.-
Donibane gaua eta udako solstizioa (I)
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2010-06-13 16:34:08
1.- Urtearen banaketa eta udako solstizioa.-
Cristoforo Colombo euskal semea ote ?
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2010-05-18 12:01:37
Historia ez da inoiz zientzia absoluturik izan, guztiz malgua baizik, eta giza ekintza bat historiaren barruan arakatu nahi dugunean, bide, irizpide eta ideologia franko hartu behar izaten dira kontuan.
Euskal onomatopeiak berreskuratzen
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2010-05-06 11:07:21
Euskara, pittaka-pittaka eta jende aunitzen lanari esker, bere bidea egiten ari da bizitzaren arlo guztietan, hala ere, bai komikigintzan eta baita literaturaren beste zenbait arlotan ere, onomatopeien kontua baztertu samarra daukagu. Nire irudikoz, euskara zuzen egiteko beste gauza askoren artean, gure onomatopeiak erabili beharra daukagu, erdaren morrontzan erori gabe. Hona hemen, nik Euskal Herriko luze-zabalean entzundako onomatopeia zenbait. Honatx nire ekarpen tipia:
Sorgin mugimendua, herri xehearen matxinada inkontzientea
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2010-04-26 17:34:47
Sorgin mugimenduaren lehen sustraiak bilatzeko gure antzinako sinesmenak aztertu beharko genituzke, eta horretaz gehiegi ez dakigun arren, gelditu diren arrastoetan xerkatu beharko genuke. Gure arbasoen buruan izadiak eta bere elementuek garrantzi handia hartzen zuten, naturatik ateratzen baitzuten bizitzeko behar zuten guztia: janariak, janzkiak, lan-tresnak, armak… Alde horretatik begiratuta, naturaren alde ona ezagutu zuten; baina anitzetan naturaren indarrei aurka egin behar izaten zieten, eta borroka horren bidez naturaren alde latza ere ezagutu zuten. Nire ustetan, dualismo horretan finkatu zituzten gure arbasoek euren sinesmenak.
Urruñako haurren izenak aztergai
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2010-04-14 13:29:47
Herri honen aldeko borroka identitarioa modu ainitzetan emaiten ahal da aitzina: euskara ikasten, mintzatzen eta seme-alabei transmititzen -hau garrantzitsuena zalantzarik gabe-, euskal usadioak eta kultura lantzen eta aberasten, euskal soberania bultzatzen, euskal literatura eta musika jorratzen eta kontsumitzen… eta baita gure seme-alabei euskal izena jartzen ere.
Biba Larraineko maskaradak !
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2010-03-22 12:36:10
Aurtengo lehen maskarada urtarrilaren 10ean jokatzekoa zen Basabürüko Larraine herrian, baina egun haietan Euskal Herri osoan bota zuen elurte handia zela eta, astebete gibelatu behar izan zuten larraintarrek. Eta horrela, zazpi egun berantago, hau da, urtarrilaren 17an, jokatu zuten urteari zegokion lehen maskarada. Bortüak zuri-zuriak eta hotz ikaragarri handia zen arren, larraintarrek hasiera eman zioten urteko lehen maskaradari. Han geunden guztiok arropez beterik ginen, haatik, hotza hezurretaraino sarturik genuen.
Donibane eta Ziburuko ihauteria
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2010-02-16 12:20:51
Garai batean ospetsuak izan zirenak denboraren poderioz apaldu ziren, eta horixe da Donibane Lohizuneko eta Ziburuko ihauteriarekin hagitu zena. Handiak eta sona handikoak izandakoak urrituz eta apalduz joan ziren ia desagertu arte. Azken hamarkadetan, berriz, ihauteria lantzen eta bultzatzen aritu den lagun batzordeari esker, heriotzatik gertu zegoena eramoldatu, berritu eta indartu egin da, eta egun, Lapurdiko kostaldeko ihauteririk famatuena dela erraiten ahal dugu.
Euskal irainak denon ahotan
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2010-01-18 14:36:22
Lagunarteko euskara denon ahotan dagoen gaia da. Euskara batu formala egina dago, bere korpusa aski osatua… baina lagunartean erabiltzen dugun hizkera informalaren aldetik hutsune handia sumatzen da, hiri handi erdaldunduetan, gehienbat.
Julien Vinson euskalaria eta Iparraldeko herriei buruzko erran zaharrak (eta II)
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2010-01-04 14:23:09
Zuberoako eta Biarnoko herriei buruzko erran zaharrak:
Julien Vinson euskalaria eta Iparraldeko herriei buruzko erran zaharrak (I)
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2009-12-23 14:21:36
Euskaldunok anitz zor diegu euskara eta euskal kultura aztertzen ibili izan diren arrotz euskalari edo baskofiloei, beraiek ukan baitute anitzetan gauzen aurkitzeko edota teorien egiteko euskaldunok ukan ez dugun sena. Horietako bat dugu Julien Vinson euskalari frantziar oparoa, XIX. eta XX. mendeen artean Euskal Herrian ikertzen eta idazten ibilitakoa.
Euskal Baleazaleak itsaso izoztuetan barrena (eta II )
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2009-12-10 19:42:42
Nahiz eta egun ezin dugun zehaztu zein urtetan iritsi ziren euskal baleazaleak Ipar Ameriketako Labrador, Ternua eta Kanadako itsasertzetara, badirudi aspaldiko kontua dela. Zenbait idazleren ustetan, Cristobal Colon iritsi baino askoz lehenago hango itsasoetan barrena zebiltzan balearen ehizari jo eta ke eginez. Beraz, ez dakigu noiztik zebiltzan hango itsaso izoztuetan barrena, baina bai ohitura zaharra zela gure arrantzaleen artean, zahar zaharra eta urteetan zehar luze iraun zuena.
Euskal baleazaleak itsaso izoztuetan barrena (I)
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2009-11-25 13:13:06
Kostaldeko euskaldunak beti bizi izan dira itsasoari begira. Garai zaharretan Kasiteride Uharteetaraino, hau da gaurko Britainiar Uharteetaraino, joaten ziren eztainuaren bila, eta kostalde inguruetako arrantza betidanik izan da garrantzizko jarduera itsasoaren aurreko herrietan. Baina euskal arrantzaleen epopeia handia zerea (1) edo balearen inguruan gauzatu zen.
Arrangoitzeko Mutxikoaren Eguna gogoan
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2009-10-17 11:27:42
Iragan berria den urriaren 11n, urtero urriko bigarren igandean izaten den Mutxikoaren Egun arrakastatsuak hogeita hamar urte bete zituen. Horren karietara, besta eder hau antolatzen duen Miarritzeko Ikastolak egitarau eta baita bazkari-menu ezin hobeak prestatu zituen. Egun hau sortu zutelarik honako xedeak ukan zituzten buruan:
Haurren hizkera zertan den
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2009-09-30 14:31:02
Euskarak bere eguneroko erabilpenari dagokionean baliabide ezberdinak ditu, horietako bat haur hizkera, edota haurrekin hitz egiteko orduan erabiltzen dugun hitz kode berezia daukagu. Ontsalaz, hitz hauen musika, soinua… helduen kodean erabiltzen ditugunak baino gozoagoak izaten dira, xamurragoak.
Belagileak. Ttittika Rekalten bigarren pastorala (eta II)
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2009-09-21 11:20:34
Pastoral hau uztailaren 26an jokatu zen lehen aldiz eta agorrilaren 2an bigarrenez. Ni lehenengora joan nintzen Iñaki lagun bizkaitarrarekin batera. Goizean ohiko meza eta ondorengo karrikaldia edo zintzarrada izan ziren. Arratsaldeko 3,30etan hasiera eman zioten pastoral saioari. Sargorio handia zen arren harmailak beterik zeuden, baita aurrez aurreko harmailaren gibelaldean bi haritz sendok eskaintzen zituzten gerizpe-gune goxoak ere. Esan dezadan harmaila hau mendi mazela baten inklinazioaz baliatuz zurez eginak zituztela, Aloze-Ziboze-Onizeko herritarrek, garai bateko pastoral zaharretan egiten omen zen bezala.
Belagileak. Ttittika Rekalten bigarren pastorala (I)
Joseba Aurkenerena
Argitaratua: 2009-09-16 10:58:17
Pastoral guztietan berrikuntzak izaten diren arren, aurtengo pastoralean berrikuntza handiak itxaro genituen, eta egia esateko, hizkuntzaren gordintasuna kenduta, ez dira horrenbestekoak izan; eta hobeto horrela agian, honek esan nahi baitu pastorala etengabeko berritzean den antzerki mota dela. Badaki betikotik edaten, baina beti aitzinera begira. Azken hamarkadetako pastoral-idazleek eta errejentek (1) era guztietako berrikuntzak landu eta burutu dituzte, ez dira inoiz antzinako moldeetan estekaturik geratu.
