Urruñako haurren izenak aztergai

Joseba Aurkenerena

- iruzkin 1

Herri honen aldeko borroka identitarioa modu ainitzetan emaiten ahal da aitzina: euskara ikasten, mintzatzen eta seme-alabei transmititzen -hau garrantzitsuena zalantzarik gabe-, euskal usadioak eta kultura lantzen eta aberasten, euskal soberania bultzatzen, euskal literatura eta musika jorratzen eta kontsumitzen… eta baita gure seme-alabei euskal izena jartzen ere.

Gure borroka ez da oraingoa eta tamalez ez gaurkoa ere, biharkoan ere gure ondorengoek lan egin beharko baitute euskal nortasuna indartzeko eta aitzinatzeko. Dena den, garbi daukat euskaldunon tenorea, goiz ala berant, iritsiko dela. Etorkizun hurbilak zazpi lurraldeez osaturiko euskal errepublika askea ikusiko du Europako maparen barruan. Baina gero hori etor dakigun gaur erein beharra daukagu, biharko euskaldunek uzta jaso dezaten, eta jaso, jasoko dute.

Oraingo artikulu honetan nire herriko haurren izenak aztertu ditut, urruñarren borondate indentitarioa -kontzientea edota inkontzientea- ezagutzeko asmotan. Horretarako Urruñako Herriko Etxeak urtean bizpahiru aldiz kaleratzen duen Urruñan bizi izeneko aldizkaria arakatu dut.

Tamalez ez ditut plazaratu dituzten aldizkari guztiak atzeman, baina bai gehienak. Sailkapena egiterakoan alde batetik euskal izenak hartu ditut eta bestaldetik erdarazkoak, eta azken horien artean frantsesekoak, espainolekoak eta bestelakoak sartu ditut.

Badakit gure artean ohitura zaharra dela erdal izen ofizialaz bataiatzea eta gero euskal izenaz deitzea, halanola: Jean-Baptiste izen frantsesaz bataiatu eta gero etxean eta lagun artean Xan Battitt deitu.

Horrelakoak badira, noski, eta ez gutti. Arrotz kolonizazioaren ondorio dira. Baina euskal izenaz bataiatzeak beste aurrerapauso bat dakar, ausardia galdatzen du, euskal nortasunaren aldeko nahi bat. Hori dela eta, artikulu honetan, bakar-bakarrik euskal izenak aipatuko ditut. Honatx bada, zenbakiz zenbaki jasotako datuak:

9. zenbakia / 2000ko agorrila
Euskal izenak: Imanol, Lutxi, Xan, Jon, Iban, Andoni, Oihana, Alex eta Argitxu. Osora: 9. Erdal izenak, osora: 31.

13. zenbakia / 2002ko urtarrila-otsaila

Euskal izenak, osora: 0. Erdal izenak, osora: 11.

14. zenbakia / 2002ko uda

Euskal izenak: Luka, Patxi, Maitexa, Uhaina, Eneko, Naia, Pantxika, Julen eta Maitanea. Osora: 9. Erdal izenak, osora: 10.

15. zenbakia / 2003ko uda
Euskal izenak: Naia, Julen, Andoni (2), Xalbat (2), Oihan, Bixente, Amaia, Ainhoa, Arantxa, Idoia, Nahia, Alex Lukas eta Xane. Osora: 15. Erdal izenak, osora: 20.

20. zenbakia / 2005eko uda
Euskal Izenak: Lorea, Patxiku, Joan, Xan, Mikel, Iban eta Ander. Osora: 7.
Erdal izenak, osora: 8.

23. zenbakia: / 2006ko uda
Euskal izenak: Peio, Iban, Zora Katixa, Lili, Nerea, Nora, Matteo, Maider, Elaia, Urko, Lukas Eneko eta Lorea. Osora: 12. Erdal izenak, osora: 28.

24. zenbakia / 2007ko udaberria
Euskal izenak: Lorea, Jago, Iban, Maider, Unai (2), Maitena, Unai , Lorena Elorri, Erramun, Maiana, Eneko Yon, Markel, Exteban Erramun eta Luka.
Osora: 15. Erdal izenak, osora: 5.

25. zenbakia / 2009ko uda
Euskal izenak: Etor Txomin, Maialen, Oihan, Julen, Aizane, Joana, Joan, Allande, Idoia, Iban Xabier, Iñigo, Luka, Kelian Yon eta Nahia. Osora: 14. Erdal izenak, osora: 15.

26. zenbakia / 2007ko udazkena
Euskal izenak: Julen (3), Ane, Gexan, Iñaki, Maitane, Iban, Keti, Unai, Andoni, Imanol, Elaia, Idoia, Amets, Ander, Kepa, Pantxika, Panpi, Maialen eta Ihintza. Osora: 21. Erdal izenak, osora: 19.

27. zenbakia / 2008ko udaberria-uda
Euskal izenak: Intza (2), Amaia, Elaia, Julen Firmin, Diego Mikel, Eneko Iban, Lali, Uhaina, Alaitz, Iban (2), Iban Erik, Udane, Iratze, Elaia, Adur, Maia (2), Eneko, Eneka, Xan, Maiana eta Patxi. Osora: 24. Erdal izenak, osora: 27.

28. zenbakia / 2008ko udazkena
Euskal izenak: Gorka, Yan Mattin, Oxan, Maiana, Joana, Paul Xabi, Peio, Bixente, Unai, Elaia, Leire, Luka eta Koxe Beñat. Osora: 13. Erdal izenak, osora: 17.

29. zenbakia / 2009ko negua
Euskal izenak: Laia, Imanol, Zilia, Sara, Xan, Peio eta Maya. Osora: 7. Erdal izenak, osora: 12.

30. zenbakia / 2009ko udaberria-uda
Euskal izenak: Andoni, Ximun, Julene, Anton, Pettan eta Uhaina. Osora: 6.
Erdal izenak, osora: 13.

31. zenbakia / 2009ko udazkena
Euskal izenak: Peio, Yon, Asier, Ana (2), Unai, Mattin, Kattin, Xan (2), Eheina, Oihan, Idoia, Maixa, Nahia, Gorka eta Txomin. Osora: 18. Erdal izenak, osora. 15.

32. zenbakia / 2009-2010ko negua
Euskal izenak: Xane, Ibai, Aidan, Enea, Oihan, Lilia (2), Uxue Zuriñe, Eneka, Lukas, Maiana, Xabi, Patxi, Iban eta Oihana. Osora: 15. Erdal izenak, osora: 11.

Ikusten dugun bezala, oraindik erdal izenak nagusi badira ere, euskal izenen kopurua ez da makala, eta hori ez da gutti frantses kolonizazioaren menpe bizi den Iparralde gaixo honetan.

Gainera, euskal eta erdal izenen arteko aldea murrizten ari da. Euskal izenak erresistentziaren haizeak dira, euskal etorkizunera eramango gaituzten haziak. Ez dut artikulu xume hau bukatu nahi, euskal izenaz bataiatu duten burasoak zoriondu gabe -zorion zuei beraz!-, eta buraso izango direnak beraien seme-alabak euskal izenaz bataiatu dezaten aholkatu gabe. Mundu honetan gehien maite ditugunak, hau da, gure seme-alabak, gehien maite dugun mintzairaz bataiatu behar ditugu, hau da, gure euskara zahar eta ederraz. Geroa orain egiten ari garelakoan, ausartak izan gaitezen eta biharko gizon-emazteei euskal izena jar diezaiegun. Gogoan ukan gure arbasoek erraiten zutena: Izena eta izana.